Shisiiskaa oo ahaa mid ay kasoo wada shaqeeyeen Wasaaradda Labada Dal ee Soomaaliya iyo Sudan ayaa waxaa uu salka ku hayaa, in la hor mario ciidanka xooga dalka Soomaaliya, lagana Taageero dhinaca Taba barka iyo Qalabka.

Hishiiskaan oo lagu ka saxiixday goob casho sagootin ah loogu sameeyey Wasiirka Gaashaan dhiga Soomaaliya iyo Wafdigiisa ayaa waxaa Soomaaliya u saxiixay Ganaraal Xasan Maxamed Xuseen Muungaab oo ah Gudoomiyaha Maxkamada Sare ee Ciidanka Qalabka Sida, Halka

Dhanka Sudan uu u saxiixay Ganaraal Axmed Jumca oo isagana ah Gudoomiyaha Garsoorayaasha Ciidanka Qalabka sida ee Sudan.
Kala saxiixashada Hishiiska kadib ayaa waxaa goobta ka hadlay labada wasiir gaashaan dhig ee labadda Dal, C/xakiin Maxamuud Xaaji Fiqi iyo C/raxiin Maxamed Xasan oo labaduba soo dhaweeyey Hishiiskaan sidoo kalana tilmaamy in ay si dhaqso ah u hir galinayaan oo uusan wakhti dheer qaadan doonin hirgalinta hishiiskaan.

Sawirro.

[Dowladda Federal-ka: Gole dejiya oo ku-meel gaar ah u sii maamula Oo isku dhaf ah baan Kismaayo u sii samynaynaa.]

Madax-weyne Xasan Shiikh Max’ud ma hubasan halka aan la’nahay, madax-weynahan u dhaqmay sidii qof qurbo ku raag ahna arrinta waa uga sii daray,.. Soomaali kala tagtay wallaahaysan cid kalana eersanayn cid kastaba ha hadasho Xasan Shiikh Max’ud bay eersan, isagaana dhabarka u ridanaya dhibaatada Soomaaliya ku socota, waxaana la wadaagay eedda 275ka xil-dhibaan ee aad moodo xilkooda inuu ku soo ururay nin kasta inuu ilmihiisa ku korsado magaca golaha shacabka una adeego cid kasta oo taas u suuro gelinaysa!

Madax-weyne Xasan dalka innagama laha waana u sheegaynaa inaysan sax ahayn sida uu wax ku wado… xilka dhammaanteen laynagu mihiyo ee uu hayana isaga gaar uma laha haddii uu garan waayay meesha ay Soomaaliya taalana noqon mayso in lagu xaq-dhowro magac uusan xilkiisa hayn ee ah madax-weynenimada, guud ahaan markaad aad fiiris mas’uuliyiinta inkaar baa inooga dhacaday, waxaana la oran karaa waxbaa u qarsoon, bal Aqristow adigu magacow, kee baad is leedahay daacad bay ka tahay siduu u shaqayniyo?! Anigu haddee aad baan u yaabanahay! Muqdisho war kasta oo inooga yimaado “Anigaa Iri”… ma Xasan baa, ma Saacid baa, ma Jawaari baa, ma Cabdi-Kariim baa waziirka arrimaha gudaha, ma 275ta mid kasta oo ka mid ahba edegta yar lagu ootay baa…sheeg halkee baa caynku ka wreegay?!

Xasan SHiikh, darajada la siiyay uma aqoonsano mid loogu adeegayo ummadda ee wuxuu u fahamsanyahay oo keliya inuu wax ku amro, wax ku caburiyo, awood ku sheegto macna kalana uma garan, wuxuuna u egyahay nin yaqaan wuxuu rabo laakiin aan ogeyn waxa laga rabo, waana dhibaato inteeda la eg…eray kasta oo uu leeyahay wuxuu salka ku hayaa anigaa iri, waxaana ku kala fogaaday oo uu sii kala geeyay ummadnimadii iyo qoomiyaddii Soomaaliya.
[Waxa maqanba xukuumaddu isma weydiin! ]

Wuxuu iska dhigay nin dal iyo qaran dhaqan haysta, wuxuu isla markii la doortayna muujiyay qab iyo oraaho taagtaagan oo ah kuwii suuqa looga hadlayay ah, wuxuu si cad isaga indho tiray waaqaca runta ah ee dalka ka jira, wuxuuna ku dhaqmay wixii uu is moodsiinayay isago hareer maraya xaqiiqda hor taal, illaa iyo haddadan la joogo wuxuu u egyahay nin Muqdisho kaga maarmay dadka iyo dalka intiisa kale, wali xukuumaddu indhahaba ma kala qaadin, goonyaheedba ma eegin! Waxaa isku kaaya haya dhaqanka shacabka Soomaaliyeed ee dhiigga iyo dhaqanka iyo diinta wadaaga iyo siyaasiyiin aad u tartiibsanaya arkana halista Xasan SHiikh

Max’ud uu dalka ku sii wado, laakiin Xasan wali gudintii buu ku garaacyaa laantii uu saarnaa!

Wuxuu garan la’yahay in dalkii dhammaa maqanyahay, wuxuu garan la’yahay waxa burburay waxa ay yihiin, wuxuu garan la’yahay in ummadda ururin iyo walaalayn uga baahantahay, wuxuu garan la’yahay in xilka loo dhiibay uu macnihiisu ahaa inuu dadka u fidiyo gogol ay isugu yimaadaan, oo waa hagaagee taas xaggee baa lagu tegayaana?…waa layna haystaa Xasan iyo kuwo badan oo la mid ah oo laynagu qabsanayaana waa joogaan, maalin kastana 275 baahan oo soo doorta la dhaho nin la soo lacageeyay oo ay rag soo xusheen laynoo waayi mayo…maxaa talo ah?!

Niman dunida jecel! Oo aan naf, mood iyo maal aan waxba quuri karin baa lanyagu imtixaanay oo layna hor dhigay, oo xataa marar baad ka shakinaysaa waxay rumaysanyihiin, tusaalaha ugu yaabka badan ee mas’uuliyad darrada muujinaya waxaa ka mid madax-weynaha, ra’iisal wazaaraha iyo wasiirkooda arrimaha gudaha sida ay uga jawaabeen doorashadii ka dhacday Kismaayo!….shaki kuma jirin awalba dowladda waa ay ka soo hor jeeday shirarkii iyo dhismihii maamulka Jubbaland ee halkaas ka socday, sax iyo khalad miday doonto ha ahaato, laakiin waxaa cajiib beenta la wada ogyahay oo ah in mas’uuliyiintaas ay yiraahdaan “ Axmed Madoobe iyo Barre Hiiraale ayaa is haysta oo ay u ekaysiiyaan in labada nin doorasho wada galeen” macnaha waa in shacabkaaga hortiisa been intaas la eg lala yimaado….

Waxay ku habooneyd ama ha u fiicnaato ama ha u xumaatee kolayba meeshii la kala joogay ninna ka soo tanaasuli maayee “Doorashada Axmed Madoobe ma aqoonsanin!” laakiin sida hadda ay u hadleen mas’uuliyiintaas waxay mujinaysaa inay yihiin dad ay wax kasta ka suuroobi karayso, sida ay hadda wax kuwadaana ay tahay inay dadkaan horay ay u soo kala dileen hadana sii kala fogeeyaan, waxaan xasuusnahay SHariif Xasan SHiikh Aadan baan maalintii la doortay maalmo ka dib waxaan ku iri “SHariifow fursad baad heshay aad qaali u ah, nasiibkaa ku keenay! Waxaad yeeshaa magac adduun iyo raali aakharo ka raadso, oo meel dhexe arrimaha xukuumadda iyo kuwa mucaaraday ka istaag, waa intaasoo Alle ummadaan wax tar uga dhigaayee!…” maalin kasta nin aan la aqoon baa nasiibkaa keenay miyaa?! Nasiib?

Tuke caano waa heli karaa laakiin ma calfado! Bal waziirkaan arrimaha gudaha iyo Saacid iyo Xasan SHiikh laba daran baa hor taalee intay Acraabnimada ka weynaadaan tii badbaadinta umadda xigta ha qaataan! Carpet gaduudan iyo diyaarad la sii saarnaado iyo niman aydan isku dan ahayn ag fadhigooda iyo baryadooda wax ay bedelayaan ma jirto! Balse waa sharaf dhac, mararka qaarkood markaan madaxda Soomaalida oo la fadhiya madax shisheeeye ah oo tie xiran arko.. anigaa dreema yaxyax! Nin qaawan oo isu haysta inuu dhar qabo!

Cuno-qabatayntii hubkaa dowladda laga qaaday! Laakiin waxaysan is weydiin yaa is dagaalaya?! Mise Xasan iyo xukuumaddiisa waxay fahmi la’yihiin hubkaan in nin kasta gacantiisa uu soo galayo?!….aad baan uga xumahay xukuumaad sidii ciyaalkii yar-yaraa dhagxyada ay tuurayso, waxaan shaki ku jirin in hub faro badan uu dalka galay nin kastana gacmihiisa buuxaan in ku filanna haysto, waxaan shaki ku jirin in shirkado hubka iibiya arkayna caqliyadda siyaasadda dalka taala iyo kalsoonidii dad-weynaha oo ay xukuumadda hadda jirta sii kala dishay ay mar hore suuqyo ka samaysteen dalka.

Dhaxalka aan rabno inaan ka tagno fool- xummaa! Bishii la soo dhaafay ee April 27keedii waxaa gudoomiyaha barlamanka iyo xukuumadda ay is hor taageen mooshin ka dhan ahaa heshiiskii madax-weynayaasha Soomaaliya iyo Somaliland si sharci darro ah oo xoog sheegasho ah, Jawaari oo arintaas ka hadlayeeyna wuxuu isku dayay inuu dadka ku qanciyo guddi baan u saarnay oo ay wada hadlayaan xil-dhibaanadii mooshinka keenay! Mooshin barlamanka la keenay oo guddoomiyaha guddi u saarayo, waxaa iska muuqanaysa in loo bareeray caburin in lagu sameeyo ha’yaddii sharci dejinta, tan shalay dhacday ee askartu ku kala eriday kulan ay wada yeelan lahaayeen xil dhibaano barlamanka ka tirsann oo mooshin ka dhan ah xukuumadda ra’iisal wazaare Saacid keeni lahaa iyadana waxaa sbab u ahaa tijaabadii hore oo aysan ka gilgilan barlamanka, waxayna ku tusaysaa sida xukuumaddu uga go’ntahay maquuninta hay’adaha qaynuuniga ah.

Waxaan ka xumahay waxa barlamanka ku dhacay iyo sida uusan Jawaari uga hadlayn isagoo waliba ku magacaaban Af-hayeenka baarlamanka (The Speaker), aamusnaanta Max’ed Cusmaan Jawaari macno badan bay xambaarsantahay, waxayna marqaati u tahay sida ay isugu milmeen xafiiska madaxtooyada iyo xafiiska af-hayeenka, waxaa kaloo shaki weyn iyo mad-madow badan gelinaysaa inta ay la egtahay xoriyadda dadka aan u haysano inay xil-dhibaano inoo yihiin iyo haybadda ay huwanyihiin (Immunity), Caydiid Ilko-xanaf muxuu la aamusanyahay?!waa weydiin aan laga tegi karin.. Meeshu ma cabsi baa jirta?! Wax badan baa qarsoon oo aan dhab la macnayn karayn.

Madax-weynuhu wuxuu ku fooraraa lix tiir oo uu jeebkiisa kala soo baxay oo uusan cidna kala soo tashan, baarlamaan aan la hor geyn, mudnaantooda aan cidina ka baaraan degin hadal kasta oo uu jeedinayana uu uga dhigay hal-ku-dheg (Slogan), fikradihiisana dhammaantood wuxuu u arkay inay yihiin sharci dastuurka ka mid ah.

[Jubbooyinka 90 maalmood maamul KMG ah!... Kenya iyo Itoobiya dalka ka ceyri ]
Waxaa wararka hadda soo baxaya ay sheegayaan in madax-weyne Xasan SHiikh, ra’iisal wazaare SHir-doon iyo waziirka arrimaha gudaha Cabdi-Kariim Xuseen Guuleed oo isagu ah gacanta midig ee madax-weynaha ay qorshayniyaan inay dhisaan gole loogu magac daray Golaha Xasilinta iyo Wada Xaajoodka ee Gobollada Jubboyinka.

Sida ay qorshayniyaan madax-weynaha iyo raggiisa, golahan ayaa muddo sagaashan casho ah sii maamulaya gobolladaas, mudadaasna waxaa la soo diyaarinayaa doorasho hor leh oo ka dhacda halkaas iyadoo ay kala bar ergooyinka wax dooranaya ay keenayso dowladda, talada ay nimankan wadaan ayaa waxaa ka mid ah haddii uu madax-weynaha Jubba land ee hadda la doortay Axmed M. Islaam (Axmed-madoobe) uu taladaas ka hor yimmaado inay ku amraan ciidammada Kenya inay xabsiga Muqdisho u soo taxaabaan, madax-weynaha iyo raggisa wax walaac ah kama muujin dhinaca Barre Hiiraale.

Waxay madax-weyne Xasan SHiikh iyo ragiisa isla garteen haddii labadaas arrimood ay shaqayn waayaan in marka hore xukuumaddu si cad ugu dhwaaqdo in dowladaha Kenya iyo Itoobiya ay ka baxaan dalka Soomaaliya ka dibna ay dowladdu isticmaasho wax kasta oo u suuro gelinaya hanashada maamulka Kismaayo iyo guud ahaanba Jubooyinka.

Arrintan ayaad moodaa in taladeed laga qarinayo xubnaha kale ee golaha xukuumadda iyo waliba barlamanka oo isagu hadda la oran karo awood baa lagu maquuniyay, mana ka hadli karayo arrimaha muhiimka ah ee dalka.

Waxay arrintan haddii ay dhabowdo ay noqonaysaa talaabadii ugu muhiimsanayd ee ummadda iyo dalka kala goyn lahayd, waxayna irridaha u furaysaa burbur kale iyo colaad ummadda dhexdeeda ka bilaabata,waxaase shaki weyn ka jiraa kartida iyo awoodda xukuumaddu rabto inay qorshayaashaas ku fuliso, sidoo kale, haddii arrintu sida loo sheegayo ay dhab noqoto waxaa shaki la’aan ah inay taas horseedayso oo keliya in jabhadnimadii iyo dagaaladii beelaha dib loogu laabto, xalkuna ma aha in maanta laga hadalo bixidda ciidammada AMISOM ama ha noqdaan kuwa jooga caasimadda Muqdisho ama gobolada kale.

Hadalladaas waxay muujinayaan oo keliya colaad, waaba haddii ay jiraan, taladuna waxay ku quruxsanayd in dowladdu ay u hoggaansanaato rabitaanka shacabkeeda, gacanna ku siiso maamulada ay dhisanayaan, beelo is haysto ma jiraan, dhibka waxa wada oo aan waliba ixtiraamayn dadka deegaannadaas ku nool waa dowladda oo uu u horeeyo madax-weyne Xasan SHikh iyo siyaasiyiin ku dhowdhow isaga iyo dad xafiiskiisa laga soo abaabulay, arrintan waxay keenaysaa keliya deggenaansho la’aan iyo colaado soo noqda, madax-weynaha isagaa yaqaan danaha uu ka leeyahay gobolada Jubooyinka waxayse ku haboonaan lahayd inuu dariiq siyaasadeed iyo maamul u soo maro ee ma ahayn inuu colaad soo abaabulo iyo fidno dadka deegaanka laysga hor keenayo iyadoo aysan jirin sabab taas ku qasab ka dhigaysa.

[ Federal-ka: labo gobol iyo wixii ka badan baa ku midoobi kara, hadalkaas waa cadyahay in la macneeyana uma baahna! ]
Waxaa iyadan xusid mudan mar kasta oo madax-weynaha iyo siyaasiyiinta la fikirka ah ay ka hadlayaan Federalismka waxay ku celceliyaan labo gobol baa ku midoobi kar ee labo beel ma aha!!…waa hadal xaqiiqda aan laga sheegin, waa hadal aad moodo sida loogu celcelinayo iyo sida uu runta uga fogyahay in dano badan lagu qarinayo, maxaa yeelay, taas wax dhib ah oo lagu cilladeeyo kama muuqdaan, Aan wax qalano mindiyahana qarsano! Sababaynta madax-weynaha iyo ragga ay isku ra’yiga yihiin ma aha cillad sharci lagu salayn karo mana aha , maxaa yeelay asal ahaan sababaha federalism-ka dad badan oo Soomaali ah u qaateen ama u aaminsanyihiin ayaa ah ; I) Ammaan iyo Kalsooni. II) Xoriyad maamul siyaasadeed deegaan ahaan….

Marka aad fiiriso dhibaatadii dhacday nin kasta gobolkiisii buu dib ugu laabtay isagoo beel ah, laakiin iyadoo ay sidaas tahay hadan danaha ka dhexeeya deegaannada beelnimo waxba uma dhimin, waxaana taas daliil u ah maantadan aan joogno iyadoo aysan weli meelaha qaarkood ka jirin wax maamul ah hadana deegaan kasta beelaha kala duwan ee Soomaalida waa wada joogaan, Puntland iyo Somaliland iyaga iskaba dhaaf warkooda, oo beelaha Soomaaliyeed ee ka soo cararay colaadaha ka jiray Muqdisha iyo gobollada ku hareeraysan ee koonfurta maanta mehrado waaweyn bay ku haystaan deegaannada maamuladaas iyagoo aysan jirin cid takoorta ama beel ahaan u dhibaataysa.

Meesha la rabo in la abbaaro waa in dowladdu ay dib u dhistaa kalsoonidii dadka ka dhexaysay, iyadoo u maraysa inay ku ixtiraamto rabitaankooda aan ka hor imaanayn qaynuunka iyo dastuurka dalka, fikradda laba beelood ma midoobi karaan iyo waa midoobi karaan uma baahana in buun la qaato, laakiin waxay u baahantahay oo keliya in la ilaaliyo sharciyada iyo qaynuunka dalka u yaala, lana adkeeyo ilaalinta xuquuqda muwaadhinka, iyo u sinnaanshaha fursadaha shaqooyinka iyo xilalka.

Madax-weynaha iyo ragga ay isku fikirka yihiin waxaad moodaa in hadalkooda wax badan ku qarsoonyihiin, waxayse ka tagyaan in xasaasiyadda ku celcelinta arrintan ay tahay mid dadka sii kala fogaynaysa, iyadoo waliba ay dad badan oo Soomaaliyeed qabaan inaysan daacad ka ahayn isla markaasna aysan ku dhaqmin waxa ay ku hadlayaan laakiin ay dano kale ka leeyihiin ku celceinta hadalkaas…..Dowladdu indhaha ha kala qaado, sharcigana ha dhowrto!

Axmed-yaasiin Max’ed Sooyaan
alle_yaqaan99@yahoo.co.uk
Maajo 21 2013

Daladaha waxbarashada, Caafimaadka, Ururada dhalinyarada, Haweenka iyo shaqsiyaadka abaalmarinada la siiyay ayaa lagu amaanay waxtarka ay bulshada u sameeyeen sanadkii la soo dhaafay.

Qaar ka mid ah dadka shahaado sharafta la gudoonsiiyay ayaa sheegay in tani ay ku dhiiri galinayso inay sii laba jibaaraan hawlihii ay hore u wadeen.

Madaxwaynaha maamulka Ximan iyo Xeeb Maxamed C/llahi Aadan “Tiiceey” oo shahaadooyin sharafka bixiyay ayaa sheegay in maamulku uu ku dhiirigalinayo Ururada bulshada inay muujiyaan waxqabad, isagoo xusay in cid waliba oo dadaal hormarineed samaysa aysan hilmaami doonin.

Qaybo kale oo ka mid ah bulshada ayaa lagu wadaa in iyagana abaalmarino la siiyo, waxaana tani ay qayb ka tahay qiimayn maamulku uu sanadkiiba mar sameeyo oo lagu abaalmariyo cidda loo arko inay bulshada waxtartay.

Sawirro.

Dhalinyarada soomaaliyeed ee qurbaha ku dhaqan ayaa marka la gaaro 15ka may ilaa iyo dhamaadka Bishaas waxay dib isku soo xasuusiyaan hanashadii xoriyada soomaaliyeed sidii dhalinyaradii SYL maalkoodii iyo naftoodi ugu hureen sidi ummada soomaaliyeed u heli lahayd xornimo buuxda iyagoo isku booriya in aan marna laga tagin wadiniyada.

Hadaba waxaa manta magaalada Kampala ee dalka Ugundha lugu qabtay kulan ciyaared lugu xusayay 15ka may taaso dhexmartay magaalooyinka Gaalkacyo iyo muqdisho ee dalka soomaaliya,waxaana soo qaban qaabiyay ciyaartaas Ururka Somali Youth Peace Initiative iyadoona ay badiyeen ciyaaryahandii matalayay magaalada Gaalkacyo.

Gudoomiyaha  Ururka Somali Youth Peace Initiative Khadar C/laahi Cali (Salaaf) oo kamid ahaa madaxdii ka soo qayb gashay kulan ciyaaredkaas ayaa si wayn ugu dheeraday Taariikhdii ururka SYL isagoona mid  mid ugu sheekeyay Dhalinyardii ururka SYL ee Saddex iyo tobanka xubnood  ka koobnaa,waxaana laga xusi karaa khudbadiisi taariikhdan kooban ee ku saabsan halgamayaashi ururkaasi.

1. C/qaadir Sheekh Saqaawadiin. Waxa uu ku dhashay Degmada Tiyeeglow ee ka tirsan Gobolka Bakool sanadku markuu ahaa 1919kii. ( xiligaasi wuxu jitey 24 sano.

2. Max’ed Xirsi Nuur (Siidii), waxa uu ku dhashay Magaalaa Mareeg oo ka tirsan Gobolka Galguduud sanadku markuu ahaa 1915kii, xiligaasi wuxuu jirey 28 sano.

3. Yaasiin Xaaji Cismaan Sharma’arke , waxa uu ku dhashay Degmada Hobyo oo ka tirsan Gobolka Mudug sanadkii 1917kii (xiligaasi wuxuu jirey 26 sano

4. Xaaji Maxamed Xuseen Max’ed waxa uu ku dhashay Muqdisho, Gobolka Banaadir sanadkii 1917kii (xiligaasi wuxuu jirey 26 sano)

5. Cismaan Geedi Raage, waxa uu ku dhashay Muqdisho, Gobolka Banaadir sanadkii 1925kii (xiligaasi wuxuu jirey 18 sano)

6. Dheere Xaaji Dheere. Waxa uu ku dhashay Muqdisho, Gobolka Banaadir sanadkii 1926kii Xiligaasi wuxuu jirey 17 sano

7. Daahir Xaaji Cusmaan. Waxa uu ku dhashay Degmada Hobyo ee Gobolka Mudug sanadkii 1925kii (xiligaasi wuxuu jirey 18 sano ah)

8. Cali Xasan Maslax waxa uu ku dhashay Degmada Hobyo ee Gobolka Mudug sanadkii 1927kii (xiligaasi wuxuu jirey 24 sano )

9. Maxamed Cali Nuur, waxa uu ku dhashay Degmada Shangaani oo ka tirsan Gobolka Banaadir, sanadkii 1927kii (xiligaas wuxuu jirey 16 sano)

10. Maxamed Faarax Hilowle waxa uu ku dhashay Mareeg oo ka tirsan Gobolka Galgaduud sanadkii 1925kii xiligaasi wuxuu jirey 18 sano.

11. Xaaji Maxamed C/llaahi (Xayeesi), Waxa uu ku dhashay Muqdisho, Gobolka Banaadir sanadkii 1918kii(xiligaasi wuxuu jirey 25 sano)

12. Huudoow Macallin Cabdulle waxa uu ku dhashay Mareerey oo ka tirsan Gobolka Sh/Hoose sanadkii 1926kii (xiligaasi wuxuu jirey 17 sano)

13. Maxamed Cusmaan Baarbe waxa uu ku dhashay Baardheere oo ka tirsan Gobolka Gedo sanadkii 1910kii(xiligaasi wuxuu jirey 33 sano)

Dhinaca kale waxaa sidoo kale madasha ka hadlay Gudoomiyihii hogaaminayay kooxdii kolay ee ka socotay magaalada Gaalkacyo ee ka qayb Gashay koobkii magaalooyinka bariga iyo bartamaha Africa ee ka dhacay Magaalada kampala ee Dalka Ugandha Cabdi qani Carabey waxaana wax lugu farxo ku tilmaamay sida ay isugu xirantahay Dhalinta soomaaliyeed ee joogta dalka Ugandha.

Kulanka soo dhawaynta ayaa waxaa ka qayb galay Boqolaal Qof oo isugujira Dhamaan qaybaha kala gadisan ee bulshadda gobolka Mudug, ku waas oo muujiyey farxadooda ku aadan sida ay ugu faraxsan yihiin in ay helaan musharax ay yaqaaniin oo howl karnimo ay ku xasuustaan kaan oo doonayo in uu hogaamiyo Dowladda Puntland iyo iyo shacabka ku nool.

Qado sharaf ay dadkaasi cuneen ka dib, waxaa uu musharuxu akhriyey ujeedkiisa iyo hadafka uu doonayo in uu Dowladda Puntland ku hogaamiyo, hadii loo doorto xilkaas.

Kulankaan oo ay dadweyne qiiraysani ka hadleen ayaa dhamaan Intii kasoo qayb gashay waxaa ay isku raaceen in ay garantaagan yihiin Musharax Cowke, iyaga oo in taasna kusii daray in ay madaxweynaha hadda xilka haya ka rajaynayaan in uu soo qaban qabiyo sidii ay u qabsoomi lahayd doorasho xor ah oo ay dadkuy ka qaybgalaan isaguna uu isu soo taago xilka hadii uu kuguulaysto.
Musharax ayaa waxaa uu soobandhigay qorshihiisa udagsan Waxaana kamid ah.

1. In uu Ilaalin doono xuquuda ciidanka Dalka.
2. In uu samayn doono Waxbarasho lacag la’aan 
3. In uu ladagaalami doono Musuq maasuqa
4. In uu Puntland Gaarsiin doono hanaan siyaasadeed oo madax banaan, doorasho xor ahna uu qaban doono.
5. In uu samayn doono Kaar aqoonsiga Muwaadinka Reer Puntland.
6. In Khayraadka Dalka si siman loga wada faa iidaysan doono.

Musharax ayaa waxaa isoo kale sheegay in ay maanta Dowladda Puntland Hareeyeen Waxyaabihii raadin jiray Dowladdaha caalamka oo dib u ridi jiray, Amni Darro, Musuq maasuq, IWM.

Isku soo wada duuboo Musharax Madaxweynaha Dowladda Puntland ayaa waxaa uu si weyn u taageeray Hadalkii Madaxweynihii hore ee Puntland CADDE Muse oo horay ugu baaqay in Odayaasha iyo Issimadda looga baahan yahay in ay soo xushaan xildhimaanadi umatali lahaa golaha baarlamaanka Puntland.

Daawo saweirro.

BAAQ KU WAJAHAN DHAMMAAN QAYBAHA KALA DUWAN EE UMMADDA REER PUNTLAND :-

Shacabka Puntland : Waxaan ugu baaqaynaa inay alle u noqdaan gacmahana is qabsadaan si Ay uga baxaan dhibaatada taagan ilaaliyaanna nabadda iyagoo adeegsanaya dulqaadkii badnaa Ee lagu yaqaannay qaadacaanna wufuudda gurayaha ku dhuumanaya ee loo kala diray degaanada si ay usoo qabtaan darashooyin been abuur ah iyaga oo ku mahadsan sida ay hadda uga hor yimaadeen .

Aqoonyahanka iyo wax garadka Puntland : gudo iyo dibadba waxaan ugu baaqaynaa inaysan xaaladda dalku ku jiro ku daawan oo ay wax ka qabtaan dareenkoodana muujiyaan cadaadisna kusaaraan maamulka waqtigiisu dhammaaday inuu maqlo codka iyo dhawaaqyada bulshada reer Puntland tixgelinna siiyo ..

Ganacsatada Puntland : waxaan ugu baaqaynaa inaysan dalka ka bixin ogaadaanna inay u baahanyihiin dadkii ay hantida ka dhax shaqaysteen loona baahan yahay inay dul qaataan isuna diyaariyaan inay hantidooda ku hagaajiyaan waxna uga qabtaan xaaladda taagan.
Dhallinyarada Puntland : Waxaan usoo jeedinaynaa inay midoobaan , kana feejignoodaan inay saamayso waxyaabaha mugdiga gelin kara mustaqbalkooda sida qabyaaladda , ururada wadada u xaaraaya nidaamka fashilmay , Tahriibka , mukhaadaraadka iyo in loo adeegsado siyaasadaha gurracan sidoo kalena isu taagaan inay aayahooda cidna marti uga noqon .

Maamulka waqtigiisu dhammaaday : waxaan ugu baaqaynaa inay joojiyo hagardaamooyinka siyaasadeed ah ee uu ku hayo bulshada una diyaariyo dalka dooroshooyin qabsooma si dhakhso ah .

waxaan taageersannahay hadalkii Madaxweynihii hore ee Puntland Mudane General Max,ud Muuse Xirsi Boqor ee uu ku cabiray xaaladda dhabta ah ee jirta iyo sidii looga bixi lahaa .

Isimada Puntaland : Waxaan leennahay xaaladda manta taagan wax ka qabadkeedu waa middii la idiin idmaday , ka hortagguna waxa uu ka wanaagsan yahay kadaba tagga.

Qada sharafta aha ayaa waxaa ay shirkadu u qabatay Masuuliyiin aad u Tirabadan oo ay kamid yihiin Maamulka Gobolka Mudug kan Degmada Gaalkacyo Ganacsatada, Culimaa u diin, Dhaqaatiir iyo Bulshada Qaybaheeda kala duwan.

ugu horayn waxaa halkaasi ka hadlay Maamulaha Guud ee Shiirkada Golis isgoo kawarbixiyey Adeegyada ay Casriyeeyeen sidoo kalana waxaa uu sheegay in Dib u Habayn lagu sameeeyey Adeegyada horay u shaqayn jiray waxaana uu carabka ku dhuftay in ay soo wadaan adega 3G oo ah Adeeg cusub Waxaana uu sheegay in uu diyaar yahay Gobolada Qaarkood Sida Gobolka Bari oo kaliya ay u harsantahay in uu hawada Galo .

Shirkada Golis Maamulka iyo Bulshada Gobolka mudug aya waxaa Garab socday Barnaamij loogu magac daray Tijaabi nasiibkaaga oo ah warqad ay ku qoranyihiin qoraal markaasi cadaynaya baqtiyaanasii kaas oo ah mobilo iyo Shoobino qof walba uu halayey nasiibkiisa waxaana bulshada ay tijaabinaysay qof walb anasiibkiis iyo qof walaba waxa u soo baxa.

Dhankale waxaa isna halkaasi ka hadlay Duqa Magalada Gaalkacyo Isagoo Sheegay in Ay Shirkada Golis ay markasta Garab taagantahay Taageerada umada Gobolada  Puntland.

Dhankale waxaa isaguna halkaasi ka hadlay Ganacsatada Gobolka Mudug ayagoo sheegay una hablayey shirkada Golis uguna hanbalyey shaqada wanaagsan ee ay dadwaynaha u qabanayso sidoo kalana ganacsatada ayaa waxaa ay sheegeen in ay yihiin dadka ugu isticmaalka badan dhanka adeegyada shirkadu ay bixinayso.

Xafladasi ayaa ugu danbaytii waxaa soo xiray Gudoomiyaha Goblka mudug Maxmed yuusuf jaamac Tigay waxaan uu gudoomiyihu u habalyeey shirkada isagoo sidoo kalana sheegay in laga rabo adeegyo dheeraad ah oo kaliya aysan ku ekaan intaan ay soo badhigtay .

Cabdirisaaq Burgal Xajji Xassan oo ka mid ah odayaashi kulankaan ka hadley ayaa ugu horen kawarbixiyey kulankooda waxaa uu quseyo waxana uu hadalkisa kusoo qadey in kulankooda ay ku taagerayaan hadalki Cen.Cadde Muuse Xirsi halka dhinaca kalana uu sheegey in xiligaan Puntland aysan diyaar uu aheyn furashada xisbiyada tasi oo uu kumicneyey inaysan jirin hanan furasho xisbi oo xiligaan ka jirta Puntland.

Cabdirisaaq Burgal Xajji Xassan ayaa sidoo kale baaq udirey isimadda Puntland isagona ugu baaqey inay soo fara galiyaan marxalada xiligaan uu dalku ku jiro.

Masuuliyiintii Xafladaasi qalijabinta ah kasoo qaybgalay ayaa waxaa ay ka kala socdeen wasaarada waxbarashada dawlada Puntland Maamulka Jaamacada ugu Sareeya iyo Koo ayagu ahaa Aas Aasayasha Jaamacada masuuliyiintii ka hadashay xafladaasi qalijabinta ah waxaa kamid ahaa Prof: Maxmed jaamac salaad oo isagu ahaa Aas Aasayaashii Jaamacada waxaana uu u mahad celiyey ardayda qalinjabinaysa iyo macalimiintooda iyo sidoo kale maamulka kasocday wasaraada waxbarashda dawlada puntland.

Masuuliyiintii ka hadashay xafladaasi ayaa waxaa kamid ahaa Maamule ku Xigeenka jaamacada isagoo ku dheeraada jaamacada iyo casharada ay dhigayso sidoo kalana sheegay jamacadu in ay u furuntahay ardayda kasoo baxaya dugsiyada sare ee dawlada puntland.

Gaba Gabdii Qafladaasi qalijabinta ah ayaa waxaa ka hadlay Gudoomiyaha waxbarashada Gobolka Mudug waxaana uu sheegay in ay waxbarashadu ay tahay furaha nolosha waxaana uu sidoo kale sheegay in wasaarada waxbarashada dawlada puntland ay doonayso arday kabaxday dugsiyada sare islamarkaana wasaardu ay doonayso in ay u tabarto macalimiin wax ka dhiga jamacada iyo dugsiyada sare ee dawlada puntland intaasi kadib ayaa waxaa labilaabay shahaado bixin lagudoonsiinayey ardayda .

Xafiiska Wararka Gaalkacyo
puntlandobserver.com

Shirka London waxaan tusaala ahaan uga soo qaatay Waxaa weyaan waa hogaanka ingariiska uu ka doonayo in somaliya uu lug weyn ku yeesho hogaana u noqdo waana dalkii burburiyey somaliya oo kala qaybiyey ilaa hadana lugta kula jira burburka iyo kala qaybinta somalida.

Dowladii hore ee Federalka Somaliya awood looma lahayn in laga faa’iidaysto khayraadka Bada iyo Burburka Somalida waayo ma ahayn Dowlad si rasmiya loo aqoon saday Balse waxaa laga shaqeeyey in la dhiso Dowlad ku fushan karaan danaha reer galbeedka taas oo ah dowlada hada jirta.

Somalida Dhibatada dhexdooda ka taagan waxaa ka weyn Mida Danaha shisheeye ay ka leeyihiin oo ay ku dhex abuurayaan ha ahaato reer galbeedka ama dalalka dariska la ah.

Somalida waa Dad Islaam ah Waa Dad isku af ah waa dadka isku dhaqan ah waa dad dhaqaale iyo hormar leh waa Dad jaanis uleh in laga maamulo Africa istaraatijiga reer galbeedka iyo waa dal laga maamuli karo Carabaha Ciidanka Amerikaanka ugu weyn ee geeska Africa wuxuu saldhig ka dhigtay Jabuuti oo ka mid ah somaliya.

Waxaa uu haatan doonayaa oo Guryo iyo Saldhigyo ka furtay Koonfurta Somaliya Waxana ka dareemaysaa in somaliya wali lala daba joogo burbur iyo dhibaato ha u maleenin nin shalay ku bur buriyey in maanta uu ku dhisaayo taasna caqligaaga ka saar.

Waxaad tahay dal baahan dad baahan waxaana lagaaga faa’iidaysanayaa Fursada markasta lagaaga helo Somali iyaga ayaa isku imaan kara heshiin kara waa hadii dib loogu soo laabto islaamnimada iyo wada dhalashada iyo Xaqiiqda Jirta lakiin hadii aan caalamka ka sugno in ay dal noo dhisaan waxaan taas leenahay waa riyo beena Waxaan kuu daliila oraahda oranaysa Tashan Waydaye Waa Laguu Talin.

Dowlada Norwey Waxay Fiiro dheer ugu jirtaa in ay maamusho oo gacanta ku dhigto badda somaliya Sidoo kale dowlada ingariiska iyadana waxay rajo weyn ka leedahay in ay Somali oo dhan gacantooda soo gasho.

Shirarka London ka dhacaya waxay Masuuliyiinteena uga qayb galaan Dhaqaale in ay ku helaan waa sida xaqiiqdaa kama fakaraan in La bad baadiyo dalka ee dalka gudihiisa la dhiso la isku keeno Somali laga heshiiyo wax kastoo jira sida ay mar kasta la iskugu imaanayo oo looga shaqeenayo danaha dhexdeenaa waxaa markaas imaan kara heshiis dhaba iyo dowlad dhab ah.

Waxaan rabaa inaan dib idin xasuusiyo Shirkaan shirkii ka horeeyey waxaa ka soo qayb galay Maamulada Somaliya Waxaa ku xigay iyadana shir kale lagu qabtay Turki waxaa ka soo qayb galay maamulada somaliya qaar kamida qaar kalana waa la joojiyey Maxaa sababay in hadba sida la rabo la idin maamulo Taasna waad dareemi kartaa in lagaa leeyahay danweyn oo aadan dareemi Karin adigana ku geenaysa baahi in lagaaga faa’idaysto.

Nidaamka federalka oo waxa la arkay somali ku kala badbaadaso sidaas awgeed baa waxay Britain qorshe dajisay siyaasadisi ahayd DIVIDE AND RULE.

Waxana uu rabaa sidii madaxa la iskula gali laha mar labaad somali aysan ku dhaqmin dastuurkii kala hagi lahaa iyo Nidaam Saxa ee La Sameeyo Shirar la iskaga hor keenayo iyo Qaab awooda lagu siinayo dowlada Maamuladana lagu diciifinayo oo aysan u wada heshiin qaab federalism.

Marki shirka lafuray agendihi soomaalida wadatay wa labadalay waa mida labaad waxaa TV yada caalamka loo baahiyay gaajada soomaaliya kajirta iyo macaluul aan hada taagnayn

Si indhaha caalamka laisaga jeediyo oo loo qaato in agendaha shirka uu yahay in soomaalida macaluusha haysata laga caawiyo Waxaadna Ka Dareemaysaa in Dan somaliyeed meesha lagu wadin ee dano gaara lagu fushanayo.

Shirka London Waa Shirqoolka Somalida Hadaysan Somali dhexdeeda ku heshiin oo dalka markasta laga hadlin dhex dhexaadintooda iyo isku keentooda waxaad ogataan in ay sheekadu tahay hal bacaad lagu lisay taasna ay marnaba dhici Karin in Beesha Caalanka Ay Dowlad ku sameeso sidaasna Somali ku heshiiso waa kaaf iyo kala dheeri.

Shirka London Waa Shirqoolka Somalida(Dad Tashan Waayey Waa Loo talin).

W/Q: Farhan Yasin Mire (Isqootax).
isqootax@hotmail.com